ما آنگاه كه می خواهیم نظری به نظام اقتصادی اسلامی بیفكنیم . اول باید ببینیم كه نظر اسلام درباره ثروت و مال چیست ؟

ممكن است كسی بپندارد كه اسلام ، اساساً ثروت را مطرود و به عنوان یك امر پلید و دور انداختنی می شناسد، چیزی كه پلید، مطرود و دور انداختنی است، دیگر مقرراتی نمی تواند داشته باشد، به عبارت دیگر مكتبی كه نظرش درباره یك شی معین این است كه آن چیز دور افكندنی است، آن مكتب نمی تواند مقرراتی درباره آن چیز داشته باشد، همه مقرراتش این خواهد بود كه آن چیز را به وجود نیاورید، دست به آن نزنید ، دست به دست نكنید.

همچنانكه درباره مشروب چنین مقرراتی آمده است. جواب این است كه اشتباه بزرگی است این اشتبا، در اسلام مال و ثروت، هیچ وقت تحقیر نشده است، نه تولیدش، نه مبادله اش، نه مصرف كردنش، بلكه همه اینها تأكید و توصیه شده است و برای آنها شرایط و موازین مقرر شده است و هرگز ثروت از نظر اسلام دور افكندنی نیست بلكه دور افكندنش (اسراف ، تبذیر، تضییع مال) حرام قطعی است .

اشتباه از آنجا ناشی شده كه اسلام با هدف قرار دادن ثروت، با اینكه انسان فدای ثروت شود، مخالف است و سخت مبارزه كرده است، به عبارت دیگر پول پرستی را و اینكه انسان برده پول باشد و پول را به خاطر خود پول و برای ذخیره كردن و اندوختن بخواهد كه "والذین یکنزون الذهب و الفضه و لا ینفقونها فی سبیل الله فبشر هم بعذاب الیم"(1) نام این حالت ، حرص و آز است . و یا پول را فقط برای پر كردن شكم و برای عیاشی و بیكاری و ولگردی بخواهد كه نام آن شهوترانی است . [اینها را محكوم كرده است] .

در این حالت پول خواستن توأم است با دنائت و پستی و محو شخصیت انسانی در پول و فقدان هر گونه شخصیت انسانی و شرافت معنوی. نقطه مقابل، این است كه انسان، پول را به عنوان یك وسیله برای فعالیت و عمل و تسهیل و تولید بخواهد. در این صورت پول، تابع آن هدف كلی است كه انسان پول را برای آن هدف می‌خواهد . حدیثی از رسول اكرم: " نعم المال الصالح للرجل الصالح"

مولوی مضمون این حدیث را به قلم نظم آورده است و می گوید: مال را گر بهر دین باشی حمول نعم مال صالح خواندش رسول آب در كشتی هلاك كشتی است ور بود در زیر كشتی پشتی است تشبیه ثروت و انسان به دریا و كشتی از آن نظر كه در یك وضع او را غرق می كند و در خود محو می كند و شخصیت او را محو می سازد و در صورت دیگر نه تنها ضربه به شخصیت او نمی زند، وسیله‌ای منحصر است برای رسیدن به مقصد و تكمیل شخصیت خود.

پی نوشت :

1- سوره مبارکه توبه آیه 34
منبع:
نظری به نظام اقتصاد اسلامی اثر استاد مطهری صفحه18-19




برچسب ها :
 ,   ,   ,